Όταν μιλάμε για γήρανση, οι περισσότεροι σκεφτόμαστε τον ήλιο, το άγχος ή το κάπνισμα. Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι υπάρχουν και λιγότερο προφανείς παράγοντες που μπορούν να επιταχύνουν τη βιολογική φθορά.
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychoneuroendocrinology έδειξε ότι το άγχος για τη γήρανση μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων, επιταχύνοντας τη βιολογική ηλικία του σώματος, όπως μεταδίδει η Ιατρική Σχολή του Harvard.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η βιολογική ηλικία δεν ταυτίζεται πάντα με τη χρονολογική. Με άλλα λόγια, δύο άνθρωποι με την ίδια ηλικία μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική κατάσταση υγείας και διαφορετικό ρυθμό γήρανσης, ανάλογα με τα γονίδια αλλά και τον τρόπο ζωής τους.
Ο David Sinclair, καθηγητής Γενετικής στην Ιατρική Σχολή του Harvard, τονίζει ότι περίπου το 50% της γήρανσης σχετίζεται με τα γονίδια, ενώ το υπόλοιπο επηρεάζεται από καθημερινές συνήθειες και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Οι 6 γνωστές αιτίες που επιταχύνουν τη γήρανση
1. Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο: Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) προκαλεί βλάβες στο DNA και επιταχύνει τη γήρανση του δέρματος και των κυττάρων.
2. Το χρόνιο στρες: Το παρατεταμένο άγχος αυξάνει την κορτιζόλη και τη φλεγμονή στον οργανισμό.
3. Η έλλειψη ποιοτικού ύπνου: Κατά τη διάρκεια του ύπνου το σώμα και ο εγκέφαλος “επισκευάζονται”. Όταν ο ύπνος δεν είναι επαρκής, η φθορά αυξάνεται.
4. Το κάπνισμα: Οι τοξικές ουσίες του καπνού προκαλούν κυτταρικές βλάβες και πρόωρη γήρανση.
5. Η καθιστική ζωή: Η μειωμένη κίνηση οδηγεί σε απώλεια μυϊκής μάζας και επιβράδυνση των λειτουργιών του σώματος.
6. Η παχυσαρκία και η υπερκατανάλωση τροφής: Η υπερβολική πρόσληψη τροφής και η έλλειψη δραστηριότητας επιβαρύνουν τον οργανισμό και επιταχύνουν τη φθορά.
Οι 6 λιγότερο γνωστές αιτίες που μας γερνούν πριν την ώρα μας
1. Το άγχος για τη γήρανση: Ο φόβος για την ηλικία και την υγεία φαίνεται πως μπορεί να επηρεάζει ακόμα και τη λειτουργία των γονιδίων.
2. Η συχνή κατανάλωση αλκοόλ: Η συστηματική κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με φλεγμονή και ταχύτερη κυτταρική γήρανση.
3. Η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση: Οι έρευνες δείχνουν ότι η κοινωνική απομόνωση μπορεί να επηρεάζει σοβαρά τη σωματική και ψυχική υγεία.
4. Οι συνεχείς αυξομειώσεις βάρους: Οι επαναλαμβανόμενες δίαιτες τύπου “γιο-γιο” πιέζουν τον οργανισμό και ενδέχεται να επιταχύνουν τις επιγενετικές αλλαγές.
5. Η έκθεση σε πολύ έντονο φως και δυνατή μουσική: Οι παράγοντες αυτοί αυξάνουν τις ορμόνες του στρες και επιβαρύνουν τον οργανισμό περισσότερο απ’ όσο πιστεύουμε.
6. Η κακή υγεία του εντέρου: Η διαταραχή του μικροβιώματος του εντέρου ενισχύει τη φλεγμονή και επηρεάζει αρνητικά τη γήρανση.
Τι μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση
Παρότι η γήρανση είναι μια φυσική διαδικασία που δεν μπορεί να σταματήσει, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο τρόπος ζωής παίζει καθοριστικό ρόλο στο πόσο γρήγορα φθείρεται ο οργανισμός. Η βιολογική ηλικία, δηλαδή η πραγματική κατάσταση του σώματος και των κυττάρων μας, φαίνεται πως επηρεάζεται σημαντικά από τις καθημερινές μας συνήθειες.
Η συστηματική σωματική άσκηση θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες προστασίας. Η κίνηση βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, ενισχύει την καρδιαγγειακή λειτουργία και συμβάλλει στη μείωση της φλεγμονής, η οποία συνδέεται στενά με τη γήρανση. Ακόμη και μέτρια δραστηριότητα, όπως το περπάτημα, μπορεί να έχει ουσιαστικά οφέλη όταν γίνεται σταθερά.
Εξίσου σημαντικός είναι και ο ποιοτικός ύπνος. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, το σώμα ενεργοποιεί μηχανισμούς αποκατάστασης και ανανέωσης, ενώ ο εγκέφαλος επεξεργάζεται πληροφορίες και απομακρύνει το στρες της ημέρας. Η χρόνια έλλειψη ύπνου έχει συνδεθεί με αυξημένη φλεγμονή, ορμονικές διαταραχές και ταχύτερη κυτταρική φθορά.
Κεντρικό ρόλο παίζει και η διατροφή. Οι ειδικοί δίνουν έμφαση σε ένα διατροφικό μοντέλο πλούσιο σε φυτικές τροφές, όπως λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής άλεσης. Τα τρόφιμα αυτά περιέχουν αντιοξειδωτικά και θρεπτικά συστατικά που βοηθούν τα κύτταρα να προστατεύονται από τις βλάβες και τη φλεγμονή. Αντίθετα, η υπερκατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφών φαίνεται ότι επιβαρύνει τον οργανισμό και επηρεάζει αρνητικά το μικροβίωμα του εντέρου.
Την ίδια στιγμή, ολοένα και περισσότερες έρευνες αναδεικνύουν τη σημασία των κοινωνικών σχέσεων. Η επαφή με φίλους, οικογένεια και ανθρώπους με τους οποίους νιώθουμε συνδεδεμένοι λειτουργεί προστατευτικά τόσο για την ψυχική όσο και για τη σωματική υγεία. Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά έχουν συνδεθεί με αυξημένο στρες, μεγαλύτερο κίνδυνο ασθενειών και επιτάχυνση της βιολογικής γήρανσης.
Όπως επισημαίνει ο David Sinclair, ακόμη και μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη βιολογική ηλικία και τη μελλοντική υγεία μας. “Δεν είναι ποτέ αργά να ξεκινήσει κανείς”, τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι η συνέπεια στις υγιεινές συνήθειες μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά με την πάροδο του χρόνου.
