Ενώ η Ευρώπη δοκιμάστηκε από ιστορικές θερμοκρασίες-ρεκόρ, η Ελλάδα απέφυγε τα ακραία φαινόμενα, και αυτό φαίνεται ότι θα συνεχιστεί, τουλάχιστον μέχρι τα μέσα Ιουλίου.
Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή φέρνει ένα εξαιρετικά θερμό και ξηρό δίμηνο, με παρατεταμένα κύματα ζέστης, τροπικές νύχτες και υψηλό κίνδυνο πυρκαγιών.
Τις τελευταίες εβδομάδες όλη η Ευρώπη μιλά για τον «θερμικό θόλο» που δημιούργησε ανυπόφορες συνθήκες για εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους και συνδέθηκε, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, με τον θάνατο 1.300 ανθρώπων.
Στη χώρα μας, παρά το γεγονός ότι ο Ιούνιος ήταν λίγο πιο θερμός σε σχέση με τα φυσιολογικά επίπεδα, δεν υπήρξε επεισόδιο καύσωνα, με τους ειδικούς να αναφέρουν ότι τουλάχιστον μέχρι τα μέσα Ιουλίου δεν θα έχουμε ακραίες θερμοκρασίες, όπως στη Δυτική Ευρώπη που αναμένεται να παρουσιαστούν ξανά.
Φέτος και μέχρι τώρα, το κεντρικό και δυτικό τμήμα της Ευρώπης έχουν βιώσει δύο ιστορικούς καύσωνες, έναν πολύ πρώιμο, τον Μάιο, και άλλον ένα στα τέλη Ιουνίου.
Στον πιο πρόσφατο έσπασαν πολλά ρεκόρ, όχι μόνο υψηλότερης θερμοκρασίας που έχει σημειωθεί τον Ιούνιο, αλλά και υψηλότερης ολόκληρου του καλοκαιριού.
Σε χώρες όπως η Γερμανία, η Τσεχία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, το Λουξεμβούργο ο υδράργυρος έφτασε σε επίπεδα-ρεκόρ, πάνω από τους 40οC.
«Στην πραγματικότητα ήταν ένας ακραίος, σχεδόν πανευρωπαϊκός, καύσωνας», αναφέρει στη «Βραδυνή της Κυριακής» ο μετεωρολόγος Δημήτρης Παπαϊωάννου, εξηγώντας ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος σε όλο τον πλανήτη.
Έρχονται 50άρια
Ιστορικοί καύσωνες είχαν σημειωθεί και το 2003, το 1976 και το 1947 στην Ευρώπη.
Μελέτες έδειξαν ότι στο φετινό καύσωνα, χωρίς την ύπαρξη της κλιματικής αλλαγής οι θερμοκρασίες θα ήταν κατά 2-3 βαθμούς χαμηλότερες.
Μέχρι τώρα, η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη είναι 48,8οC στη Σικελία τον Αύγουστο του 2021, ωστόσο, σύμφωνα και με τη διευθύντρια της Βασιλικής Μετεωρολογικής Εταιρίας της Βρετανίας, τα επόμενα χρόνια είναι πολύ πιθανό για πρώτη φορά η θερμοκρασία στην Ευρώπη να φτάσει ακόμη και τους 50 βαθμούς!
«Στη χώρα μας, παρά το γεγονός ότι ο Ιούνιος ήταν λίγο πιο θερμός σε σχέση με τα φυσιολογικά επίπεδα, δεν υπήρξε επεισόδιο καύσωνα», δηλώνει ο κ. Παπαϊωάννου και εξηγεί ότι δύο λόγοι συνέβαλαν σε αυτό:
Πρώτον, ότι βρισκόμασταν στο ανατολικό άκρο του ισχυρού πεδίου υψηλών πιέσεων που επηρέαζε την υπόλοιπη Ευρώπη, και, δεύτερον, ότι επικρατούσαν μελτέμια στη χώρα μας. Επισημαίνει, δε, ότι ο Ιούλιος μέχρι και τα μέσα του μήνα περίπου, φαίνεται να κυλάει χωρίς καύσωνες στη χώρα μας, σε αντίθεση με τη Δυτική Ευρώπη, που θα επηρεαστεί ξανά από πολύ υψηλές θερμοκρασίες, ιδίως η Πορτογαλία και η Ισπανία.
Πάντως, σε ένα ολοένα θερμότερο περιβάλλον είναι σίγουρο ότι οι καύσωνες θα γίνονται πιο ισχυροί, πιο παρατεταμένοι και κάποια στιγμή θα χτυπήσουν και την πόρτα της χώρας μας, όπως έγινε το καλοκαίρι του 2024, το οποίο ήταν το θερμότερο για την Ελλάδα που έχει καταγραφεί τουλάχιστον από το 1940 που υπάρχουν δεδομένα.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η Ελλάδα το επόμενο δίμηνο θα βρίσκεται στο επίκεντρο του κλασικού, αλλά ενισχυμένου μεσογειακού καλοκαιριού.
Κύματα καύσωνα: Κατά τη διάρκεια της ημέρας, οι μέγιστες τιμές στην Αθήνα και την Κεντρική Ελλάδα θα ξεπερνούν πολύ συχνά τους 35°C–36°C, ενώ είναι εξαιρετικά πιθανό να καταγραφούν αιχμές άνω των 40°C σε περιόδους καύσωνα.
Για τον Ιούλιο ακραίες θερμοκρασίες όπως 43-44°C δεν φαίνονται για την ώρα ως μόνιμο φαινόμενο, αλλά η διάρκεια της ζέστης θα είναι κουραστική.
Όσον αφορά στον Αύγουστο, οι πιθανότητες για ένα παρατεταμένο κύμα καύσωνα (άνω των 40°C) είναι αυξημένες, καθώς οι θερμές μάζες από την Αφρική θα βρίσκουν εύκολα δρόμο προς τη χώρα.
Νύχτες και νησιά: Οι ελάχιστες θερμοκρασίες τη νύχτα δύσκολα θα πέφτουν κάτω από τους 21°C–24°C (ειδικά στα αστικά κέντρα, λόγω του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας). Στα νησιά (Κυκλάδες, Κρήτη), η ζέστη θα είναι ελαφρώς πιο υποφερτή, λόγω των μελτεμιών, με τη θερμοκρασία της θάλασσας να βρίσκεται ήδη στους 25°C.
Βροχοπτώσεις: Σχεδόν μηδενικές. Προβλέπεται ένα εξαιρετικά ξηρό δίμηνο, με αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών.
«Το μεγάλο μας πρόβλημα για το φετινό δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου δεν είναι μόνο οι απόλυτες μέγιστες τιμές των 40 βαθμών, αλλά η διάρκεια των θερμών εισβολών και η τρομακτική ξηρασία. Η απουσία βροχοπτώσεων, σε συνδυασμό με την εξάτμιση του εδαφικού νερού, δημιουργεί συνθήκες “μπαρουτιού” για τα δάση μας. Η δημόσια υγεία και η πολιτική προστασία πρέπει να βρίσκονται σε κατάσταση διαρκούς επιφυλακής», τονίζει ο δρ Χρήστος Ζερεφός, γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών και εθνικός εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η Ελλάδα εισέρχεται, πλέον, σε μια νέα κλιματική πραγματικότητα, όπου οι καύσωνες δεν αποτελούν μεμονωμένα γεγονότα, αλλά επαναλαμβανόμενα φαινόμενα μεγάλης διάρκειας.
Χαρακτηριστικό είναι ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφονται ολοένα περισσότερες ημέρες με θερμοκρασίες άνω των 37 βαθμών Κελσίου, ενώ οι περίοδοι χωρίς βροχοπτώσεις επεκτείνονται χρονικά, ιδιαίτερα στη νότια και ανατολική χώρα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η αύξηση των λεγόμενων «τροπικών νυχτών», όταν δηλαδή η θερμοκρασία δεν υποχωρεί κάτω από τους 20 ή ακόμη και τους 25 βαθμούς Κελσίου.
Το φαινόμενο αυτό στερεί από τον ανθρώπινο οργανισμό τη δυνατότητα να ανακάμψει από τη θερμική καταπόνηση της ημέρας, αυξάνοντας σημαντικά τους κινδύνους για ηλικιωμένους, παιδιά και άτομα με χρόνια νοσήματα.
Καύσωνες και πλημμύρες
Στην Ευρώπη, τα ακραία καιρικά φαινόμενα αναμένεται να πάρουν διαφορετική μορφή ανά γεωγραφική ζώνη.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Γερμανία αναμένεται να βιώσουν αποκλίσεις-σοκ από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, με τη θερμοκρασία να σκαρφαλώνει τοπικά έως και 12°C–16°C πάνω από τα ιστορικά δεδομένα.
Πόλεις της Ανδαλουσίας στην Ισπανία και της Σικελίας στην Ιταλία προετοιμάζονται για συνθήκες που θα θυμίζουν Σαχάρα, με το θερμόμετρο να φλερτάρει με τους 38°C έως 41°C.
Στον αντίποδα, στην Βορειοδυτική Ευρώπη (Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Σκανδιναβία) πρόκειται να εμφανιστούν δύο αντίρροπες δυνάμεις.
Η σύγκρουση των θερμών μαζών που ανεβαίνουν από τον ευρωπαϊκό Νότο με τα ψυχρά συστήματα χαμηλής πίεσης του Ατλαντικού δεν θα φέρει τόσο ζέστη, όσο ακραία αστάθεια.
Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν για βίαιες, ξαφνικές καταιγίδες και καταστροφικές πλημμύρες (flashfloods), παρόμοιες με αυτές που έπληξαν την Κεντρική Ευρώπη τα προηγούμενα χρόνια.
Οι επιστήμονες ανά τον κόσμο δεν κρύβουν την ανησυχία τους για την τροπή που παίρνει η θερινή περίοδος, επισημαίνοντας ότι το «ασυνήθιστο» τείνει να γίνει η νέα κανονικότητα.
«Δεν βλέπουμε απλώς μια φυσική διακύμανση του καιρού. Η συσχέτιση των υψηλών θερμοκρασιών με το φαινόμενο ElNiño ωθεί το παγκόσμιο κλιματικό σύστημα σε αχαρτογράφητα νερά», αναφέρει ο διευθυντής της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Copernicus – C3S Κάρλο Μπουοντέμπο.
«Αυτό που κάποτε θεωρούσαμε καύσωνα “μία φορά στα πενήντα χρόνια”, τώρα εμφανίζεται σχεδόν κάθε δύο καλοκαίρια. Η Μεσόγειος μετατρέπεται με ταχύτητα σε hotspot της κλιματικής κρίσης», προσθέτει.
*Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
