Η μετακίνηση στους ελληνικούς αυτοκινητοδρόμους απαιτεί την καταβολή διοδίων, ωστόσο προβλέπονται εξαιρέσεις. Ευπαθείς ομάδες, όπως άνεργοι και ΑμεΑ, αλλά και μόνιμοι κάτοικοι περιοχών, έχουν τη δυνατότητα ελεύθερης διέλευσης ολοκληρώνοντας μια απλή ψηφιακή διαδικασία.
Η χρήση των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων συνεπάγεται, κατά κανόνα, την υποχρεωτική καταβολή διοδίων τελών. Ωστόσο, υπάρχει ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο που ορίζει συγκεκριμένες εξαιρέσεις, οι οποίες εφαρμόζονται από τις εκάστοτε εταιρείες διαχείρισης.
Λόγω των συνεχιζόμενων ανατιμήσεων, ένας σημαντικός αριθμός οδηγών έχει τη δυνατότητα να εξαιρεθεί από την πληρωμή. Οι ελαφρύνσεις αυτές αφορούν κατά κύριο λόγο ευπαθείς ομάδες, κρατικές υπηρεσίες άμεσης επέμβασης και ειδικές συνθήκες, εφόσον πληρούνται τα κριτήρια και ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη ψηφιακή διαδικασία.
Οι δικαιούχοι και οι ευπαθείς ομάδες
Αρχικά, η δωρεάν διέλευση αφορά τους μόνιμους κατοίκους συγκεκριμένων Δήμων που γειτνιάζουν με σταθμούς διοδίων, ένα μέτρο που εφαρμόζεται κυρίως στην Εγνατία Οδό και στους κάθετους άξονές της. Η αίτηση πραγματοποιείται ηλεκτρονικά και, εφόσον εγκριθεί, το όχημα περνά χωρίς χρέωση από τα τοπικά διόδια.
Δικαίωμα ατελούς διέλευσης έχουν επίσης οι εγγεγραμμένοι άνεργοι, με την προϋπόθεση ότι διαθέτουν κάρτα ανεργίας σε ισχύ. Στην περίπτωση αυτή, το όχημα θα πρέπει να βρίσκεται στο όνομά τους και να το οδηγούν αποκλειστικά οι ίδιοι.
Τέλος, εξαιρούνται τα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) ή τα οχήματα που τα εξυπηρετούν, εφόσον διαθέτουν Δελτίο Στάθμευσης ΑμεΑ ή ειδική ταυτότητα αναπήρου πολέμου. Σε πολλούς αυτοκινητόδρομους εκδίδεται πλέον ειδική ηλεκτρονική κάρτα ή γίνεται ηλεκτρονική καταχώριση της πινακίδας για την αυτόματη εξυπηρέτησή τους.
Κρατικά οχήματα και άμεση επέμβαση
Τα οχήματα που ανήκουν σε φορείς έκτακτης ανάγκης δεν πληρώνουν διόδια, καθώς η αποστολή τους κρίνεται ζωτικής σημασίας. Στη λίστα αυτή ανήκουν τα ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ, τα πυροσβεστικά οχήματα, τα αστυνομικά περιπολικά, τα οχήματα της Πολιτικής Προστασίας, καθώς και εκείνα των Ενόπλων Δυνάμεων. Η απαλλαγή καλύπτει κάθε τύπο μετακίνησης, ενώ το ίδιο ισχύει συχνά και για την οδική βοήθεια όταν βρίσκεται σε ενεργή αποστολή.
Παράλληλα, εξαιρούνται τα κρατικά οχήματα που φέρουν ειδικές πινακίδες, όπως αυτά των Υπουργείων, της Βουλής και της Εθνικής Άμυνας. Το ίδιο καθεστώς εφαρμόζεται και για τα διπλωματικά οχήματα με τις χαρακτηριστικές πινακίδες CD (Corps Diplomatique), βάσει διεθνών συμβάσεων που δεσμεύουν τις διαχειρίστριες εταιρείες.
Τα απαραίτητα δικαιολογητικά
Για την κατάθεση της ψηφιακής αίτησης, οι οδηγοί καλούνται να συγκεντρώσουν συγκεκριμένα έγγραφα σε ψηφιακή μορφή (PDF ή JPG). Βασικά δικαιολογητικά αποτελούν το αντίγραφο της αστυνομικής ταυτότητας του αιτούντος, ένα πρόσφατο εκκαθαριστικό της Εφορίας για την απόδειξη της μόνιμης κατοικίας, καθώς και η άδεια κυκλοφορίας του οχήματος στο οποίο θα συνδεθεί η απαλλαγή.
Επιπρόσθετα, οι άνεργοι πρέπει να αναρτήσουν την κάρτα ανεργίας σε ισχύ, ενώ τα Άτομα με Αναπηρία το ενεργό Δελτίο Στάθμευσης ΑμεΑ. Η σωστή μεταφόρτωση των παραπάνω αρχείων κρίνεται υποχρεωτική, προκειμένου να θεωρηθεί έγκυρη η αίτηση και να προχωρήσει η αξιολόγησή της.
Η διαδικασία της ψηφιακής αίτησης
Η διαδικασία ξεκινά με την επιλογή της κατάλληλης κατηγορίας (Μόνιμος κάτοικος, Άνεργος ή ΑμεΑ). Για τους μόνιμους κατοίκους της Εγνατίας, η αίτηση γίνεται μέσω της πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Υποδομών ή του gov.gr. Για τα ΑμεΑ, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να αναζητήσουν την πλατφόρμα του εκάστοτε οδικού άξονα, ενώ για τους ανέργους προβλέπεται η επίδειξη κάρτας ή αντίστοιχη καταχώριση ανάλογα με την οδό.
Αφού δημιουργηθεί ο ψηφιακός φάκελος, υποβάλλεται η αίτηση μαζί με τον αριθμό κυκλοφορίας του οχήματος. Μετά την έγκριση, η απαλλαγή ενεργοποιείται αυτόματα στην πινακίδα του οχήματος ή εκδίδεται φυσική κάρτα για τους χειροκίνητους σταθμούς.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η απαλλαγή ισχύει αποκλειστικά για το δηλωθέν όχημα και συνήθως αφορά μόνο τον σταθμό ή τον άξονα όπου προβλέπεται. Κατά τη διέλευση, η αναγνώριση γίνεται είτε αυτόματα μέσω καμερών είτε με έλεγχο των δικαιολογητικών στα γκισέ υπαλλήλων.
