H αύξηση ενός κοινωνικού επιδόματος συχνά κρύβει στα ψιλά γράμματα της νομοθεσίας μια επώδυνη πραγματικότητα για χιλιάδες πολίτες. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με τη νέα ετήσια οικονομική ενίσχυση, η οποία, παρά το γεγονός ότι αυξήθηκε από τα 250 στα 300 ευρώ με στόχο να καταβληθεί έως το τέλος Νοεμβρίου 2026, μετατρέπεται σε πεδίο έντονης πολιτικής και κοινωνικής αντιπαράθεσης.
Σύμφωνα με μια έκθεση-οδηγό που έφερε στη δημοσιότητα η ΕΝΥΠΕΚΚ (Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους) αποκαλύπτει ένα μπαράζ αποκλεισμών, εξαιτίας των εξαιρετικά αυστηρών ηλικιακών, εισοδηματικών και γραφειοκρατικών κριτηρίων που προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία. Η αυστηρότητα των όρων αυτών είναι τέτοια που, σύμφωνα με τις επίσημες εκτιμήσεις, ο συνολικός αριθμός των αποκλειόμενων συνταξιούχων προσεγγίζει τις 700.000, αφήνοντας εκτός στήριξης χιλιάδες συνταξιούχους.
Το ηλικιακό «μπλόκο» των 65 ετών που πετάει εκτός 473.700 δικαιούχους
Το πιο σκληρό και αμφιλεγόμενο σημείο της κυβερνητικής ρύθμισης εντοπίζεται στον ηλικιακό κόφτη. Η νομοθεσία ορίζει ρητά ότι για να λάβει κάποιος την ενίσχυση των 300 ευρώ, πρέπει να έχει συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας του έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Αυτή η απλή γραμμή στον νόμο αρκεί για να στερήσει το επίδομα από μια τεράστια μάζα πολιτών, οι οποίοι, αν και θεωρούνται επισήμως συνταξιούχοι, θεωρούνται «νέοι» για να βοηθηθούν.
Η ΕΝΥΠΕΚΚ υπολογίζει ότι 473.700 συνταξιούχοι ηλικίας κάτω των 65 ετών αποκλείονται αυτόματα και μόνο λόγω αυτού του ηλικιακού κριτηρίου. Πρόκειται για μια τεράστια κοινωνική αδικία, καθώς ανάμεσα σε αυτό το μισό εκατομμύριο πολίτες βρίσκονται άνθρωποι που εισπράττουν ιδιαίτερα χαμηλές, πενιχρές συντάξεις.
Στη «μαύρη λίστα» του αποκλεισμού εντάσσονται όσοι παίρνουν μειωμένη σύνταξη πριν από τα 65, τα ορφανά παιδιά που λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου του γονέα τους, καθώς και χήρες ή χήροι κάτω των προβλεπόμενων ορίων, οι οποίοι τυγχάνει να διαθέτουν και δική τους, αυτόνομη σύνταξη. Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται για ορισμένες περιπτώσεις αναπηρίας και θανάτου κρίνονται από τους συνδικαλιστικούς φορείς ως εντελώς ανεπαρκείς για να καλύψουν το μέγεθος του προβλήματος.
Προσωπική διαφορά, αναδρομικά και εργασία «ροκανίζουν» τα εισοδηματικά όρια
Πέρα από την ηλικία, τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια λειτουργούν ως μια δεύτερη, εξίσου αποτελεσματική μέγγενη αποκλεισμού. Ο νόμος ορίζει ότι το συνολικό οικογενειακό εισόδημα δεν πρέπει να ξεπερνά τις 25.000 ευρώ για τους άγαμους και τις 35.000 ευρώ για τους έγγαμους ή όσους έχουν υπογράψει σύμφωνο συμβίωσης. Αντίστοιχα, η αξία της ακίνητης περιουσίας έχει ως οροφή τις 300.000 και 400.000 ευρώ αντίστοιχα. Η παραμικρή υπέρβαση έστω και ενός εκ των δύο κριτηρίων οδηγεί σε ακαριαία απώλεια του επιδόματος.
Σε αυτό το σημείο κρύβονται και οι μεγάλες «παγίδες» για τους ανυποψίαστους. Πρώτον, εκτός πληρωμής μένουν όσοι συνταξιούχοι διατηρούν μεγάλη προσωπική διαφορά, καθώς το ποσό αυτό συνυπολογίζεται κανονικά στο ετήσιο εισόδημά τους, σπρώχνοντάς τους πάνω από το επιτρεπτό όριο.
Δεύτερον, η ίδια παγίδα στήνεται και για τους συνταξιούχους που επέλεξαν να παραμείνουν ενεργοί στην αγορά εργασίας, καθώς οι αποδοχές από το μεροκάματο προστίθενται στη σύνταξη, με αποτέλεσμα να χάνουν το 300άρι.
Τρίτον, ακόμη και τα αναδρομικά ποσά που εισπράχθηκαν μέσα στο 2025 λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό των κριτηρίων, φουσκώνοντας τεχνητά το εισόδημα της χρονιάς και στερώντας την ενίσχυση του 2026.
Σαν να μην έφταναν αυτά, το Υπουργείο αποκλείει όσους λαμβάνουν προσωρινή και όχι οριστική κύρια σύνταξη κατά τον κρίσιμο μήνα αναφοράς (Σεπτέμβριος 2026), αλλά και όσους είχαν την «ατυχία» να ενταχθούν σε άλλα προγράμματα στήριξης μέσα στο έτος, όπως οι μακροχρόνια άνεργοι, οι μονογονεϊκές οικογένειες και οι δικαιούχοι του Κοινωνικού Εισοδήματος Αλληλεγγύης.
Η θεσμική αδικία: Πώς ο e-ΕΦΚΑ στερεί το επίδομα λόγω δικών του καθυστερήσεων
Η πιο κραυγαλέα περίπτωση άνισης και άδικης μεταχείρισης, ωστόσο, δεν οφείλεται στα οικονομικά δεδομένα των συνταξιούχων, αλλά στις παθογένειες του ίδιου του κρατικού μηχανισμού. Στο ζήτημα αυτό παρενέβη δυναμικά ο Συνήγορος του Πολίτη, ο οποίος με επίσημες προειδοποιήσεις προς την κυβέρνηση ξεσκεπάζει μια απίστευτη γραφειοκρατική αυθαιρεσία.
Η Ανεξάρτητη Αρχή έχει γίνει αποδέκτης σωρείας αναφορών από συνταξιούχους οι οποίοι, ενώ πληρούσαν στο ακέραιο όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις, έχασαν το επίδομα των προηγούμενων ετών για έναν και μοναδικό λόγο: επειδή η σύνταξή τους δεν είχε καταβληθεί τον συγκεκριμένο μήνα αναφοράς εξαιτίας καθυστερήσεων της ίδιας της διοίκησης!
Η καταγγελία της Ανεξάρτητης Αρχής: Πρόκειται κυρίως για συνταξιούχους αναπηρίας, των οποίων οι φάκελοι κόλλησαν στις χρονοβόρες διαδικασίες των ΚΕΠΑ ή στις υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ, με αποτέλεσμα η σύνταξή τους να πληρωθεί ετεροχρονισμένα και αναδρομικά. Επίσης, αποκλείστηκαν πολίτες που έχασαν την ενίσχυση επειδή ένα απλό τεχνικό πρόβλημα ή μια διοικητική δυσλειτουργία του συστήματος εμπόδισε την πληρωμή τους τον κρίσιμο μήνα.
Ο Συνήγορος του Πολίτη ζήτησε μετ’ επιτάσεως από το Υπουργείο να αλλάξει η διατύπωση του νόμου, ώστε δικαιούχοι να θεωρούνται όχι μόνο όσοι αποδεδειγμένα «έλαβαν» τη σύνταξη τον Σεπτέμβριο, αλλά όσοι πραγματικά τη δικαιούνταν, ανεξάρτητα από το πότε το κράτος κατάφερε τελικά να τους την πιστώσει. Δυστυχώς, η πρόταση αυτή δεν έγινε δεκτή, η διάταξη παρέμεινε ως είχε και το κράτος συνεχίζει να τιμωρεί τους πολίτες για τα δικά του τεχνικά και διοικητικά λάθη.
Οι ομοσπονδίες και οι φορείς των συνταξιούχων βρίσκονται σε αναβρασμό, ζητώντας την άμεση διεύρυνση των δικαιούχων και την πλήρη κατάργηση των ηλικιακών περιορισμών, τονίζοντας ότι η ακρίβεια δεν κάνει διακρίσεις με βάση την ημερομηνία γέννησης.
Ερωτήσεις-απαντήσεις της ΕΝΥΠΕΚΚ για το επίδομα των 300€ τον Νοέμβριο 2026
Έκθεση-«κόλαφος» του ΣτΠ κατά του αποκλεισμού χιλιάδων συνταξιούχων.
Πέρυσι, στις 11 Ιουλίου 2025 ψηφίστηκε ο ν. 5217/2025 (ΦΕΚ Α 120), με το άρθρο 72 του οποίου θεσπίστηκε η χορήγηση επιδόματος κάθε Νοέμβριο από το 2025 κι εφεξής, ύψους 250 €, σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Φέτος η κυβέρνηση, με το άρθρο 17 του πρόσφατου ν. 5313/2026 (ΦΕΚ Α 102) τροποποίησε το άρθρο 72 αυξάνοντας το ποσό τού επιδόματος σε τριακόσια (300) ευρώ, παραλείποντας όμως αρκετές ευάλωτες κοινωνικές ομάδες που χρήζουν στήριξης, ενώ εμμένει στον ηλικιακό και εισοδηματικό «κόφτη».
Ι. Τί ορίζει το άρθρο 17 του πρόσφατου ν. 5313/2026
Προς πληρέστερη κατανόηση των ρυθμίσεων του άρθρου 17 του νέου ν. 5313/2026, παρατίθενται οι εξής οκτώ (8) ερωταπαντήσεις:
1. Πότε καταβάλλεται το επίδομα των 300 €;
Με την παρ.1 του άρθρου 17 του ν. 5313/2026, από τον Νοέμβριο του 2025 κι εφεξής, δηλαδή κάθε Νοέμβριο, θεσπίζεται ετήσια οικονομική ενίσχυση ύψους 300 € για τους συνταξιούχους του e-ΕΦΚΑ, στους οποίους καταβλήθηκε κύρια σύνταξη γήρατος ή θανάτου κατά τον μήνα Σεπτέμβριο εκάστου έτους αναφοράς (συνταξιούχοι ιδιωτικού και δημοσίου τομέα, στρατιωτικοί κ.λπ.), υπό την εξής όμως ηλικιακή προϋπόθεση: Να έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας τους στις 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους από το έτος χορήγηση (δηλαδή στις 31-12-2025).
Συνεπώς, το έτος 2026, δικαιούχοι θα είναι όσοι θα έχουν συμπληρώσει το 65 έτος ηλικίας μέσα στο 2025 (γεννημένοι έως και 31-12-1960). Δικαιούχοι είναι επίσης και όσοι έχουν μεν συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας τους στις 31-12-2025 (γεννημένοι έως και 31-12-1965), αλλά λαμβάνουν μόνο σύνταξη λόγω θανάτου και όχι και δική τους (εξ ιδίου δικαιώματος)!
2. Ποια είναι τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια για τη χορήγησή του;
Για να είναι κάποιος δικαιούχος τού επιδόματος των 300 €, πρέπει, σύμφωνα με την ίδια διάταξη του ν. 5217/2025, να συντρέχουν στο πρόσωπό του σωρευτικά και τα εξής εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια:
α) Το ετήσιο συνολικό οικογενειακό εισόδημά του, ανεξαρτήτως της πηγής προέλευσης, φορολογούμενο και απαλλασσόμενο, πραγματικό και τεκμαρτό, να μην υπερβαίνει για το εκάστοτε προηγούμενο φορολογικό έτος το ποσό των 25.000 € για τον άγαμο και των 35.000 € για τον έγγαμο ή για το μέρος συμφώνου συμβίωσης και
β) το σύνολο της αξίας της ακίνητης περιουσίας υπόχρεου, συζύγου ή μέρους συμφώνου συμβίωσης και εξαρτώμενων τέκνων να μην υπερβαίνει, με βάση την πράξη διοικητικού προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ εκάστου έτους αναφοράς, το ποσό των 300.000 € για τον άγαμο και των 400.000 € για τον έγγαμο ή για το μέρος συμφώνου συμβίωσης.
3. Ποιοι είναι οι δικαιούχοι του επιδόματος των 300 €; Ποιοί θα το λάβουν τον Νοέμβριο του 2026;
Σύμφωνα με την παρ. 2 του τροποποιημένου με τον ν. 5313/2026 άρθρου 17 του ν. 5217/2025, η οικονομική αυτή ενίσχυση (ετήσιο επίδομα 300 €) καταβάλλεται επίσης:
α) Στους συνταξιούχους του e-ΕΦΚΑ, στους οποίους θα έχει καταβληθεί κύρια σύνταξη αναπηρίας κατά τον μήνα Σεπτέμβριο του 2026.
β) Στους δικαιούχους:
βα) σύνταξης ανασφάλιστων υπερηλίκων του ν. 1296/1982,
ββ) επιδόματος κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερήλικων του άρθρου 93 του ν. 4387/2016,
βγ) των προνοιακών παροχών σε χρήμα της περ. ε της παρ. 1 του άρθρου 4 του ν. 4520/2018 περί παροχών και υπηρεσιών, οι οποίες χορηγούνται από τον ΟΠΕΚΑ σε άτομα με αναπηρία,
βδ) του επιδόματος απολύτου αναπηρίας για συνταξιούχους του πρώην ΟΓΑ που λαμβάνουν μόνον τη βασική σύνταξη του πρώην ΟΓΑ, αν έχουν εφ’ όρου ζωής ποσοστό αναπηρίας 100%,
βε) του επιδόματος νόσου και ανικανότητας των συνταξιούχων του Δημοσίου, του άρθρου 54 του π.δ. 169/2007,
βστ) του εξωιδρυματικού επιδόματος του άρθρου 42 του ν. 1140/1981,
βζ) των επιδομάτων των άρθρων 54Α του π.δ. 169/2007 και των άρθρων 100 έως 103 του π.δ. 168/2007 που καταβάλλονται από το Δημόσιο,
βη) σύνταξης αναπηρίας εξ ιδίου δικαιώματος, η οποία υπολογίζεται σύμφωνα με το άρθρο 88 του π.δ. 168/2007 και καταβάλλεται από το Δημόσιο.
γ) Στα άτομα με αναπηρία που κρίνεται ότι δικαιούνται αναδρομικής καταβολής της προνοιακής παροχής σε χρήμα της υποπερ. βγ) της περ. β) για τον μήνα Νοέμβριο του 2025 και εκάστου έτους αναφοράς, μετά την τακτική καταβολή της μηνιαίας προνοιακής παροχής του μήνα αυτού.
δ) Στους ανάδοχους γονείς ατόμων ενταγμένων σε γενικά ή ειδικά αναπηρικά προνοιακά προγράμματα, οι οποίοι λαμβάνουν οικονομική ενίσχυση, σύμφωνα με το εδάφιο β της παρ. 5 του άρθρου 12 του ν. 4538/2018 περί παροχών και διευκολύνσεων σε ανάδοχους γονείς.
4. Το επίδομα των 300 € φορολογείται, κατάσχεται, συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη;
Σύμφωνα με το άρθρο 17 του ν. 5313/2026, η ετήσια οικονομική ενίσχυση ύψους 300 €, που καταβάλλεται μέχρι την 30ή Νοεμβρίου κάθε έτους, είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης διάταξης.
Δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τα ΝΠΔΔ, τους ΟΤΑ και τα νομικά τους πρόσωπα, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα. Επίσης δεν υπόκειται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου ή του e-ΕΦΚΑ.
5. Πρόσωπα που υπάγονται σε περισσότερες κατηγορίες θα λάβουν δύο φορές το επίδομα των 300 €;
Σύμφωνα επίσης με το ίδιο άρθρο 17 του ν. 5313/2026: «Πρόσωπα που εμπίπτουν σε περισσότερες κατηγορίες δικαιούχων των παρ. 1 και 2, λαμβάνουν την ετήσια οικονομική ενίσχυση για τη μία (1) από τις κατηγορίες αυτές.»
6. Ποιος βαρύνεται με την καταβολή του επιδόματος των 300 € στους δικαιούχους;
Στην παρ. 5 του τροποποιημένου άρθρου 72 του ν. 5217/2025 ορίζεται ότι η δαπάνη για την καταβολή της ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης βαρύνει τους προϋπολογισμούς του e-ΕΦΚΑ και του ΟΠΕΚΑ κατά περίπτωση.
Η καταβολή τής ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης για όσους λαμβάνουν σύνταξη σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016 (περί υπαγωγής στον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης των υπαλλήλων, λειτουργών του Δημοσίου και των στρατιωτικών), πραγματοποιείται απευθείας από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Τέλος ορίζεται ότι με κοινή απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και κατά περίπτωση των Υπουργών Εσωτερικών, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, είναι δυνατή η προσθήκη κατηγοριών δικαιούχων ΜΟΝΟ της παρ. 2.
7. Ποιοι χάνουν το επίδομα των 300 € λόγω ηλικίας και εισοδήματος;
Σύμφωνα με το άρθρο 17 του ν. 5313/2026, από τη χορήγηση του επιδόματος ύψους 300 € τον Νοέμβριο του 2026 αποκλείονται χιλιάδες συνταξιούχοι λόγω ηλικίας και εισοδήματος. Συνεπώς, τον Νοέμβριο του 2026 δεν θα το λάβουν οι εξής ομάδες πολιτών:
Όσοι λαμβάνουν κύρια σύνταξη και είναι κάτω των 65 ετών (να έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος ηλικίας στις 31-12-2025).
Όσοι συνταξιούχοι έχουν ακόμη μεγάλη «προσωπική διαφορά» η οποία προσμετράται στο ετήσιο εισόδημά τους και ξεπερνούν τα εισοδηματικά όρια.
Όσοι συνταξιούχοι απασχολούνται, αφού το εισόδημα από τη νέα εργασία συνυπολογίζεται στο ετήσιο εισόδημά τους.
Όσοι εισέπραξαν αναδρομικά το 2025, καθώς το ποσό προσμετράται στο ετήσιο εισόδημα προκαλώντας υπέρβαση των ορίων.
Όσοι συνταξιούχοι λαμβάνουν πρόωρη και όχι οριστική κύρια σύνταξη τον Σεπτέμβριο του 2026.
Καθώς και:
Οι μακροχρόνια άνεργοι.
Οι μονογονεϊκές οικογένειες.
Οι δικαιούχοι του ΚΕΑ.
Οι δικαιούχοι τού επιδόματος τέκνων (οι οποίοι έλαβαν τον Ιούνιο 2026 έκτακτο βοήθημα 150 € ανά τέκνο).
Χήρες-χήροι κάτω των 60 ετών, ορφανά και γυναίκες-άνδρες με μειωμένες συντάξεις κάτω των 65 ετών.
8. Πόσοι συνολικά χαμηλοσυνταξιούχοι στερούνται το επίδομα των 300 € που θα καταβληθεί τον Νοέμβριο 2026;
Σχεδόν 500.000 χαμηλοσυνταξιούχοι στερούνται το επίδομα
Αναφορικά με τον ηλικιακό «κόφτη», από τα τελευταία επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας και της ΗΔΙΚΑ («Μηνιαία απεικόνιση συνταξιοδοτικών παροχών» για τον Μάιο 2026), προκύπτει ότι ο συνολικός αριθμός των συνταξιούχων ανέρχεται σε 2.534.582 ανθρώπους.
Από αυτούς, 473.724 συνταξιούχοι (περιλαμβάνονται χήρες, ορφανά, σύζυγοι κ.λπ.) έχουν ηλικία κάτω των 65 ετών και αποκλείονται από τη χορήγηση του επιδόματος 300 € φέτος τον Νοέμβριο, παρότι λαμβάνουν από τις χαμηλότερες συντάξεις.
