Ριζική αλλαγή δόγματος στην πολιτική προστασία προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, βλέποντας τον κίνδυνο σοβαρών, πολύπλοκων και συχνών κρίσεων να αυξάνεται δραματικά. Η Κομισιόν εξέδωσε νέες κατευθυντήριες γραμμές, με τις οποίες καλεί ανοιχτά τους πολίτες να προετοιμαστούν ώστε να μπορούν να επιβιώσουν εντελώς αυτόνομα για τουλάχιστον 72 ώρες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει επισήμως πως, σε περίπτωση μιας καταστροφικής κρίσης, ο κρατικός μηχανισμός και οι υπηρεσίες διάσωσης ενδέχεται να μην μπορούν να ανταποκριθούν άμεσα.
Οι πρώτες τρεις ημέρες (72 ώρες) θεωρούνται το πλέον κρίσιμο διάστημα.Για αυτό τον λόγο, οι Βρυξέλλες ζητούν από τις εθνικές αρχές να πιέσουν και να εκπαιδεύσουν τον πληθυσμό ώστε κάθε νοικοκυριό να είναι εφοδιασμένο με τα απολύτως απαραίτητα.
Στο επίκεντρο αυτού του σχεδιασμού βρίσκεται η δημιουργία μιας «τσάντας έκτακτης ανάγκης», η οποία θα εξασφαλίζει αυτάρκεια μέχρι να αποκατασταθεί η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.
Μαθήματα επιβίωσης στα σχολεία
Η δημιουργία κουλτούρας ετοιμότητας ξεκινά από τις μικρές ηλικίες. Η Κομισιόν προτείνει την άμεση ενσωμάτωση μαθημάτων πρόληψης και αντιμετώπισης κρίσεων σε νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία. Ο στόχος είναι τα παιδιά να αποκτήσουν πρακτικές δεξιότητες επιβίωσης μέσα από δραστηριότητες, αποφεύγοντας ωστόσο τη δημιουργία πανικού ή ψυχολογικού βάρους. Αντίστοιχα, προβλέπεται η κατάρτιση εκπαιδευτικών για να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσβασιμότητα των σχεδίων έκτακτης ανάγκης από τα άτομα με αναπηρία.
Καθιερώνεται η ευρωπαϊκή «Ημέρα Ετοιμότητας»
Η Ευρώπη θέλει να περάσει το μήνυμα της αυτοπροστασίας σε κάθε επίπεδο, θεσμοθετώντας την 23η Οκτωβρίου ως ετήσια «Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ», με έναρξη το 2027. Η επιλογή της ημερομηνίας δεν είναι τυχαία, καθώς ταυτίζεται με την επέτειο ίδρυσης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ το 2001. Η πρόταση, η οποία θα προωθηθεί για κοινή στήριξη στο Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο, «πάτησε» πάνω στις συστάσεις που έκανε η Ευρωπαϊκή Ομάδα Πολιτών (150 συμμετέχοντες) την άνοιξη του 2026.
Δοκιμές αντοχής σε κρατικούς μηχανισμούς
Την ώρα που οι πολίτες καλούνται να οργανωθούν, η ΕΕ προσπαθεί να «θωρακίσει» τα εθνικά συστήματα. Εκδόθηκε νέα σύσταση για τη διεξαγωγή συνεχών «στρες τεστ» (δοκιμών αντοχής) στους κρατικούς μηχανισμούς των κρατών-μελών. Σκοπός είναι να διασφαλιστεί ότι τα εθνικά κέντρα επιχειρήσεων θα μπορούν να λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο, ακόμα και υπό συνθήκες κατάρρευσης κρίσιμων υποδομών, ώστε να μην διακοπεί η επικοινωνία με τον κεντρικό ευρωπαϊκό μηχανισμό.
Τα μέτρα αυτά εντάσσονται στη ευρύτερη στρατηγική της «Ένωσης Ετοιμότητας» που εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025, στέλνοντας το ξεκάθαρο μήνυμα πως η ασφάλεια στην Ευρώπη απαιτεί πλέον την ενεργή συμμετοχή και των ίδιων των πολιτών.
